Het woord allocatie staat letterlijk in de naam van de Waadi: de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs. Maar wat betekent allocatie precies, en wat is de allocatiefunctie? In dit artikel leggen we uit wat beide begrippen inhouden, waarom ze zo belangrijk zijn voor de uitzendbranche en welke rol ze spelen in de wetgeving.

Wat is allocatie?

Allocatie betekent toewijzing of verdeling. In de context van de arbeidsmarkt gaat het om de toewijzing van arbeidskrachten aan bedrijven die personeel nodig hebben. Een uitzendbureau vervult hierin een bemiddelende rol: het brengt vraag en aanbod op de arbeidsmarkt bij elkaar.

De Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) regelt precies dit proces. De wet stelt regels voor organisaties die arbeidskrachten ter beschikking stellen aan derden, zodat werknemers beschermd worden en de arbeidsmarkt eerlijk functioneert.

Wat is de allocatiefunctie?

De allocatiefunctie is de actieve rol die een uitzendbureau vervult bij het samenbrengen van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Het gaat niet alleen om het administratief in dienst nemen van werknemers, maar om het daadwerkelijk werven, selecteren en matchen van arbeidskrachten met opdrachtgevers.

Een organisatie met een allocatiefunctie:

  • Werft actief kandidaten via vacatures, netwerken of directe benadering
  • Selecteert en screent geschikte werknemers
  • Onderhoudt een bestand van beschikbare arbeidskrachten
  • Benadert actief opdrachtgevers met een personeelsbehoefte
  • Matcht werknemers met passende opdrachten
  • Zet intercedenten of recruiters in voor de bemiddeling

De allocatiefunctie is wat een uitzendbureau onderscheidt van bijvoorbeeld een payrollbedrijf. Bij uitzending zoekt het bureau zelf de werknemer; bij payrolling brengt de opdrachtgever de werknemer aan.

Waarom is de allocatiefunctie belangrijk?

De allocatiefunctie heeft in de praktijk grote juridische en financiële gevolgen. Sinds de invoering van de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) in 2020 bepaalt de allocatiefunctie namelijk het onderscheid tussen uitzenden en payrolling.

Uitzenden vs. payrolling

  • Uitzenden: de werkgever vervult de allocatiefunctie. Het bureau werft zelf de werknemer en plaatst deze bij de opdrachtgever. Het uitzendbureau heeft toegang tot de meer flexibele arbeidsvoorwaarden uit de uitzend-CAO.
  • Payrolling: de werkgever vervult de allocatiefunctie niet. De opdrachtgever heeft de werknemer zelf geworven en ondergebracht bij het payrollbedrijf. De payrollwerknemer heeft recht op dezelfde arbeidsvoorwaarden als vaste medewerkers bij de opdrachtgever.

Of een organisatie de allocatiefunctie vervult, wordt beoordeeld aan de hand van de feitelijke situatie. Niet het contract, maar de praktijk is bepalend.

Criteria om de allocatiefunctie vast te stellen

Bij de beoordeling wordt onder meer gekeken naar:

  • Heeft de werkgever de werknemer actief geworven en geselecteerd?
  • In welke mate was de opdrachtgever betrokken bij de werving?
  • Werkte de werknemer eerder al bij de opdrachtgever?
  • Vervult de plaatsing een tijdelijke personeelsbehoefte, zoals piek of ziekte?
  • Voert de organisatie typische uitzendactiviteiten uit, zoals het beheren van vacaturesites en het inzetten van recruiters?

Allocatie in de Waadi

De Waadi is de wet die het allocatieproces reguleert. De wet stelt regels voor iedere organisatie die arbeidskrachten ter beschikking stelt aan een derde partij. Dit omvat niet alleen uitzendbureaus, maar ook detacheringsbedrijven, arbeidspools en andere intermediairs.

De belangrijkste verplichtingen uit de Waadi zijn:

  • Registratieplicht: uitleners moeten geregistreerd staan in het Handelsregister
  • Gelijke behandeling: uitzendkrachten hebben recht op dezelfde arbeidsvoorwaarden als vaste medewerkers in vergelijkbare functies
  • Belemmeringsverbod: een uitlener mag de werknemer niet belemmeren om na de terbeschikkingstelling bij de inlener in dienst te treden
  • Verbod op het in rekening brengen van kosten: werknemers mogen geen vergoeding betalen voor hun plaatsing

De Waadi beschermt zo de positie van werknemers die via allocatie worden ingezet bij opdrachtgevers.

Is de allocatiefunctie wettelijk verplicht?

Een veelgestelde vraag is of een uitzendbureau verplicht een allocatiefunctie moet hebben. De Hoge Raad heeft in het StiPP/Care4Care-arrest duidelijk gemaakt dat dit niet het geval is.

Voor een uitzendovereenkomst in de zin van artikel 7:690 BW is alleen vereist dat:

  • Er een arbeidsovereenkomst is
  • De werknemer ter beschikking wordt gesteld aan een derde
  • De werknemer werkt onder toezicht en leiding van die derde

De allocatiefunctie is dus geen wettelijk vereiste voor een uitzendovereenkomst, maar bepaalt wel of een organisatie onder het uitzendregime of het payrollregime valt.

Allocatie en de toekomst: de WTTA

Met de komst van de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA) verandert er veel voor organisaties die de allocatiefunctie vervullen. Waar de Waadi nu een registratieplicht kent, introduceert de WTTA een verplicht toelatingsstelsel.

Dit betekent dat uitzendbureaus en andere uitleners straks moeten aantonen dat zij voldoen aan normen op het gebied van:

  • Correcte loonbetaling en arbeidsvoorwaarden
  • Juiste afdracht van belastingen en premies
  • Betrouwbaarheid van bestuurders
  • Financiële continuïteit

De WTTA bouwt voort op de Waadi en versterkt het toezicht op organisaties die arbeidskrachten alloceren. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027.

Samenvatting

Allocatie is het fundament van de uitzendbranche: het toewijzen van arbeidskrachten aan bedrijven die personeel nodig hebben. De allocatiefunctie is de actieve invulling daarvan door uitzendbureaus. Beide begrippen staan centraal in de Waadi en bepalen mede het juridische kader waarbinnen uitleners en inleners opereren. Met de WAB is de allocatiefunctie bovendien de scheidslijn geworden tussen uitzenden en payrolling, met directe gevolgen voor arbeidsvoorwaarden en verplichtingen.